De Romeinen

ARS LUNGA VITA BREVIS.
++++++++( KUNST BLIJFT LANG, MAAR HET LEVEN IS KORT. ) ++++++++
QQQQQQ 'T DAGBOEK VAN 'N ZEER OUD ROMEIN 50 A.D. QQQQQQ



Beleef velen Romeinse memories en opgetekende en geschreven Geschiedenissen van de gevonden inscripties en beweringen tevens Hun Romeinse habitats en gewoontes van hunner steden zoals o.a. Roma-Napels-Milaan-Pompei en herculanium gelegen in 't land ItaliŽ.



Er werd eerst gereinigd.

Bij het betreden van de eetkamer moest men eerst met de rechtervoet over de drempel stappen, anders bracht het ongeluk. Ten 2e werden de handen van de gasten gewassen door slaven of ze nu Vies waren of niet, 't was 'n rituele reiniging o.a. op 'n sabbat avond de handen eerst gewassen moeten worden maar over de gehele aarde zijn er moeders die hun kinderen vragen hun handen te wassen voor het eten. Ook al zijn ze niet vies, misschien erfelijk van.... In 't oude Roma werden door een slaaf bovendien de schoenen afgenomen en ook de voeten gewassen, 's winters met warm en 's zomers met koud water. De voeten waren altijd vies omdat er in die tijd alleen op open sandalen gelopen werd. De wegen en andere openbare objecten waren niet altijd de Zuiverste van z'n soort, daarnaast was 't zeer ontspannend de voeten ook nog gemasseerd te krijgen. 't Komt ook de spijsvertering ten goede. Tenslotte was 't wassen ook 'n geste van symboliek en tevens door 't afdoen van de schoenen bevrijden men zich van de aardse realiteit. Men kon nu niet meer de straat op rennen en men trad toe tot de spirituele sfeer van 't Truclinium. Meestens werd in de open lucht gegeten onder de blote hemel of buiten voor de tempel bij 'n beeld van jou geliefde godheid. Als men thuis at gebeurde dit oorspronkelijk in 't atrium 't mooie hiervan was de opening in het plafond, deze gaf direct contact met 't open hemel lichaam waardoor je 's avonds naar de sterren kon kijken. Zo konden dus ook de hemelse goden naar 't triclinium kijken en voelden zij zich bij de maaltijd aanwezig . Toen men in overdekte eetkamers begon te eten symboliseerde het geschilderde plafond van de eetkamer de hemel.

Keizer Nero verlangde van zijn architecten toen hij zij gouden huis liet bouwen de volgende snufjes: er waren eetkamers in dat gouden paleis die voorzien waren van ivoren plafonds waarvan de panelen zich konden openen zodat er bloemen over de genodigden kon worden uit gestrooid of versnaperingen of.....Tevens waren er ook lucht kanalen die overweldigende parfum verspreidden. De grootste eetkamer was rond en 't plafond draaide van boven, en draaide dag en nacht met de hemel mee. In 't satyricon opent het plafond zich en zakte er een ring naar beneden waar gouden kransen aan hangen en albasten flesjes met exotische parfums als gaven v.d. Hemel.



onder 't triclium:

De vloer waarop de aanliggende bedden stonden moest veel kunnen hebben niet alleen van 't zware meubilair en de vele gasten en werd er ook 't afval op op gegooid en vooral veel wijn. Sommige vloeren van de eetkamers in 't pittoreske stadje pompei hadden toen al sommige cementen vloeren met 'n terdege hardheid gemixt met kiezelstenen en mortel. Deze waren ook soms versierd met mooie mozaÔeken de vloer verenigde je met de onderwereld. De dood en de slaap op de vele mozaÔeken uit de Romeinse eetkamers staan geraamtes afgebeeld. Ook op drinkbekers en wijn kannen komen deze beeltenissen voor. Ernaast zijn er beeldjes opgegraven van knekelmannetjes die men binnen droeg als een herinnering aan de dood. Het belangrijkste symbool van de dood was echter de vloer. Ooit begroeven Romeinse families hun geliefden in het atrium waar ook gegeten werd. Het is dus niet verwonderlijk dat men in de eetkamer de mozaÔek vloer met de dood verenigden. Als er voedsel op de grond viel dan kwam 't rechtstreeks terecht op het graf van een voorvader. Gevallen voedsel behoorden toe aan de gestorven geesten en 't was ten strengste verboden om 't erna op te eten. Men kon daar mede van alles op de nek halen zoals b.v. 'n verschrikkelijke vloek.

In latere tijden werden familie leden in mooie graftombes buiten de stad Begraven, maar dat wilde niet zeggen dat de vloer spookvrij werd. Kinderen En slaven bleef men meestal rond de villa of huis begraven. Hun geesten met die van de graflozen noemden men de Lemures. Ze woonden in de grond het Waren onaangename geesten (spoken) die alles wat op de grond viel onmiddellijk besmetten, zulk voedsel mocht zelfs niet gegeten worden door slaven Of huisdieren. Als een belangrijk persoon per ongelijk een hapje liet vallen Werd dat als een uitermate slecht omen beschouwd, het gevallen voedsel werd Met enige plechtigheid opgeschept en verbrand op 't huisaltaar ; deze altaartjes Stonden vrijwel in ieder huis en waren verbonden door de goden die Jou van pas kwamen. Voor in 'n gebed met deze goddelijkheid het verwijderen Van gevallen voedsel was waarschijnlijk niet een werkje dat de slaven Graag deden de Lemures (geesten) hielden er niet van als de vloer werd Schoongeveegd wat er op lag was van hen. Daarom vinden we in verschillende Romeinse villaís Assataros: mozaÔeken . Dit zijn vloerversieringen die Gevallen voedsel uitbeelden ; afgekloven botjes -graten-notenschillen- Slakkenhuisjes etc men beelden afval uit in permanenten mozaÔeken met de Bedoeling de geesten zoet te houden als de vloer werd aangeveegd deze Assataros -vloer zou zijn ontstaan danken ergens in Griekenland. De Grieken zijn begonnen met het versieren van vloeren ze werden kunstig Beschildert tot mozaÔeken de overhand namen . Op het triclinium lagen de Romeinen in dezelfde houding aan tafel als waarin De doden opgebaard werden de voorgeschreven houding is bekend van sarcofagen Liggend op de linkerzij en leunend op de rechter elleboog zo had Men de rechterhand vrij om te eten. In de linkerhand kon men hoogstens een Schaaltje of bordje vast houden triclinium = (ligbed-ligstoel ) er zou Genoeg plaats moeten zijn op zo 'n ligbed, het waren vrij omvangrijke bedden, En volgens de etiquette was negen het juiste getal. Gasten per triclinium Dit nr. stond symbool voor de negen muzen die de gasten konden inspireren Namelijk clio geschiedenis -euterpe fluitspel en tragiek - thalia komedie- Melpone zang -terpsichore dans-erato poÍzie -polyhymnia lierspel -urania- Astromie en calliope filosofie. Er waren gastheren die afweken van de gewoonte en etentjes met minder gasten gezellig vonden maar dergelijke bescheidenheid was zeldzaam meestal Waren 't er meer. Dan stelde men een tweede triclinium op voor nog eens negen Mensen en een derde voor de volgende partij. Ook als de gastheer een keurig Veelvoud had uitgenodigd kwamen er vaak veel meer opdraven wie waar mocht Liggen of wie waar mocht zitten werd door strenge etiquette bepaald. De Tafel schikking op het vtriclinium volgde een hiŽrarchies patroon dat de Romeinse samenleving reflecteerde binnen de symbolische kosmos van de eetkamer Vertegenwoordigden de gasten de levende menselijke maatschappij .



De parasieten:
In de groten stad als Rome konden de mensen met een goede tafelconversatie Zo vaak naar etentjes gaan dat ze met weinig geld konden rond komen. Er waren Mensen die er een gewoonte van maakte zich door andere te laten uitnodigen . De vele parasieten deden 't uit armoe en noodzaak. Parasieten Waren oorspronkelijk burgers die uit gekozen waren om mee te eten van 't Slachtoffer na officiŽle offerandes. Zij aten mee als 'n godsdienstige Plicht ook hadden deze parasieten andere taken als 't selecteren van graan Dat bij de ceremonie werd gebruikt. Pas later slaat de naam parasiet op armlastige profiteurs die met vleierij een maaltje probeerde te vinden Over 't algemeen werden de Romeinse parasieten erkend als grappige karakters Die met hun gladde babbel hun brood verdienden.



slaven

Behalve schaduwen en parasieten had een man van enig gewicht ook lijfslaven En bedienden bij zich . Dat hoorde nu eenmaal bij de entourage van een wel- Gestelde romein als aristocraat Larensis citaat ; maar zoals je goed Weet mijn beste Masurius, bezit iedere rijke romein een ontelbaar aantal Slaven velen bezitten zelfs 10-20.000 of nog meer maar niet om geld mee te Verdienen zoals de rijke Griek Nicias, nee de meeste Romeinen hebben de Grootste getallen om zich door te laten vergezellen als ze uitgaan . De gastheer was niet verplicht alle slaven te voeden maar vaak gebeurde dit Wel ten baten van de algemenen feestvreugde. Bij kleinere dineetjes was Er plaats voor slaven aan de voeten van de meester. 'N teken van rangorde.



Eregasten waren: de regering
tricliniumgasten ---------: adel & ridders
schaduwen ---------: cliŽnten & vrijgelaten slaven
parasieten ---------: overige plebejers
slaven ---------: slaven



De tafel in 't midden.
De onderwereld werd gesymboliseerd door de vloer de hemel door 't plafond Het triclinium stond voor de menselijke maatschappij de goden bevonden Zich in t lararium het enige wat ontbreekt is de aarden de Romeinse tafel Was laag zo'n 60-70cm en klein de diameter van t dienblad was ook 60cm de Typische tafel had drie poten en was rond. De Romeinen noemde 't menza het Woord stamt af v.d. Grieken wat in 't midden betekent. Een vierkanten tafel Heette cilliba maar dat was geen maatschappelijke tafel. Vierkanten tafels Werden bij iedere gast apart bij gezet als bijzettafel de dichter qintalius Duit tafel aan met het woord orbis wat zowel ronde schijf betekent Ook letterlijk bestond de tafel uit niet meer dan een ronde schijf een Rond dienblad in 't midden van veel triclinia in pompei bevinden zich Sokkels waarop deze tafelbladen werden neer gelegd. Andere tafels hadden Wel poten van hout -marmer-brons-goud-ivoor-of zilver tafelbladen waren Prestige objecten gemaakt van de notenboom Ė citrus boom de cipres -de es- Doorn Ėeik of de berk anderen tafelbladen waren van ivoor of marmer of Edelmetalen, mannen gaven zoveel geld uit aan dure tafels cisero zou 500.000 sertertiussen uit gegeven hebben aan een tafel daar kon je heel Wat grond voor kopen in die tijd een ander soort tafel was t repostitorium Een draag baar buffet waarop voedsel lag te pronken. Een tafel werd soms Beschermd door een tafellaken (mappa) . Anders liet men de tafel bloot en Werd na 't eten soms schoon geveegd0 met 'n doek (gausapa) .'t schoon vegen Van de tafel gold echter niet als een correcte handeling integendeel. De etiquette vereiste echter dat de tafel na iedere gang in zijn geheel Verwijdert dienden te worden alleen de tafel mocht niet geheel leeg zijn. 'T opeten van 't laatste worstje 't laatste spruitje rekende men tot de Slechtste manieren. De tafel ging beladen terug om de gastheer niet 't idee Te geven dat hij te kort was geschoten, of dat z'n porties te klein waren. Dat was echter niet de enige reden het voedsel dat de eregasten niet Aten werd gegeten door de schaduwen en wat ze overhielden ging naar de Bediendes en de slaven de kladjes waren voor de dieren. De gasten stonden Wel bovenaan in deze hiŽrarchieŽn piramiden (direct onder de goden) maar Ze moesten toch rekening houden met diegenen onder hen. Een patroon die Zijn cliŽnten niet voldoende te eten gaf verloor zijn aanhang. Een eigenaar Die zijn slaven of dieren liet sterven van de honger verloor zijn Investering.


Onbeschaafd bedrag
De wellevendheid dicteerde dat de gasten behalve met ondergeschikten ook Rekening hielden met elkaar. Daarom was er een zekere bescheidenheid gepast Ook gold 't als onbeleefd om door onsmakelijkheid de eetlust van anderen Te bederven. Men moest schoongewassen aan tafel verschijnen. Ook scheten Laten en urineren werd niet gewaardeerd. 't Eenvoudige volk de Plebejers Geneerde zich er niet voor om vette boeren te laten als ze zich vol Gevreten hadden. Waneer een keizer dat deed maakte hij zich populair bij 't volk maar het paste niet in zijn delicate positie van, Anekdote Vitellius versterkte zijn oorspronkelijke populariteit met nieuwe Acties want tijdens het oprukken van zijn leger kuste hij iedere soldaat Die hij tegenkwam. Zelfs tegen de aller laagste in de herbergen en hotels was Hij abnormaal vriendelijk door hen allen te vragen of zij hadden Ontbeten en hen te tonen dat hij dat zelf wel gedaan had door overal te Boeren.



Braken
Als er iets bekend is over Romeinse tafelmanieren dan is 't wel de boulimie Toch is er geen echte aanleiding om te geloven dat de Romeinen meer aan Boulimie leden dan de moderne mens er waren inderdaad uitzonderingen zoals De veelvraat keizer Claudius hij verliet het triclinium niet vaak voor hij Volgevreten en bezopen was daarna ging hij onmiddellijk slapen op zij rug en met open mond waar een veer ingestoken werd om zijn maag te ontlasten . Ook van de ongemanierde keizer Vitellius meld Suetonius een dergelijk gedrag hij verdeelden zijn feestmalen in drie of vier onderdelen nr1 ontbijt nr2 lunch nr 3 diner en een drink gelag. Hij kon ze met gemak allemaal op Door braakmiddelen in te nemen toch mag men uit deze citaten niet afleiden dat zulke normaal waren Suetorius beschrijft de tafel manieren van deze keizers met afschuw, bovendien moesten keizers om politieke redenen vele etentjes mee maken allen van hen zochten ze verlossing in Ďt veertje wat wel veel voor kwam was braken na 'n overdosis wijn maar dat vind de moderne mens normaal --plinius observeerde in ít badhuis. Sommige laten zich voorzichtig heet koken in het bad en worden vervolgens Bewusteloos weg gedragen anderen hoef je niet eens aan de tafel te verwachten want zij krijgen niet eens hun tunica aan. Nog naakt en hijgend Grijpen zij een enorme wijnvaas als of ze hun kracht willen tonen vervolgens Drinken ze hem tot op de bodem leeg om de boel meteen weer uit te Kotsen en vervolgens nog 'n keer te drinken . Dit doen ze 'n 2e maal en 'n 3e Maal alsof ze voor de wijn verspilling geboren zijn. De grote cicero was Ook zo 'n zuipschuit in zijn brieven schrijft hij over braken als of 't de Normaalste zaak van de wereld is. Tergilla meld dat cicero de zoon van 'm -- Cicero de gewoonte had om 6 ltr. wijn achter over te slaan. Een keer toen hij Dronken was gooide hij de beker naar Marcus Agrippa zonder twijfel probeerde cisero de moordenaar van z'n Marcus Antonius te beroven van zijn Records op dit gebied, hij publiceerde zelfs 'n boek over zij eigen gezuip.



Met de handen eten

Het voedsel werd traditie getrouw tussen de vingers van de rechterhand Genomen de linkerhand achtte men minder geschikt ,niet alleen gebruikten De Romeinen maar ook vele volkeren aten uitsluitend met de rechterhand Volgens n magisch principe stroomt energie van rechts naar links door 't Lichaam de rechterhand neemt energie op de linker geeft energie de spijs-- Vertering werkt op een verwante manier de mond neemt op de anus scheid af Velen gebruiken hun linkerhand om hun dikke kont af te vegen t eten mocht Niet met de hele hand worden vast geklauwd men behoorde het voedsel alleen Met de uiterste vingerkootjes aan te raken grof gekluif vond men barbaars.

nadat de kelten eerst hooi op de grond gestrooid hebben gaan ze eten van een langen houten tafel ze eten n beetje brood met grote hoeveel heden vlees dat gekookt -gegrild of geroosterd is aan een spit dit word welis waar op n higi niche manier gegeten maar met een beestachtigge vraatzucht hele stukken dier grijpen ze met 2 handen vast en scheuren het vlees van t bot en als een stuk vlees taai is dan pakken zij n klein mes dat naast iedere eter ligt in een speciale schede in een doosje men beschrijfd tafel- messen alsof die niet voorkwamen in Rome toch zijn er in italiÍ kleine tafel mesjes opgegraven deze werden niet zozeer gebruikt bij de deftige triclinium maaltijden waar een scissor alles in kleine mootjes hakten maar in de goedkopere gelegenheden zoals de tavernes daar lagen ze voor gebruik om de snelle hap te nuttigen het is logisch dat gerechten die met de blote hand gegeten werden niet gloeiend werden opgediend.



De gangen

Aangezien bij iedere gang een nieuwe tafel binnengedragen werd WAS t woord voorgang en tafel hetzelfde; mensa,een nw tafel een ander woord voor gang was ferculum (van fero=dragen) en duid ook op het binnen brengen van een nieuwe tafel toch gebeurde dat heus niet altijd en waren genoeg lieden al tevreden met symboliche vervangingen van de tafel door t tafelkleed te vervangen het hoofdgerecht noemde men de mensa prima de eerste tafel -het nagerecht hete mensa secunda daarmee was de maaltijd in tweeen gedeelt tijdens het 1e deel was het eten t belangrijkst en werd ernauwelijks iets gedronken bij t 2e deel stond de drank centraal al in de republiek werd het voorgerecht vooraf gegaan door een horce de oeuvre om de smaak op te wekken ;de Gustatio de drie gangen te zamen vormden een voledig maal onze gewoonte om een maaltijd in voor -hoofd - en na gerecht inte delen danken we aan de romeinen ;vanaf de tijd keizer Tiberius raakten aperitiefjes in de mode ,zoals mulsum bij die sterke zoete drank werden kline hapjes geserveert de promulus na de maaltijd volgden het drink gelag de Comissatio na het drink gelag kon een nachte- lijk souper aangeboden worden de Epula vespertinatoen de cena nog rond t middag uur gegeten werd gebruikten men t woord vesperna om t avondmaal aan te duiden later werd de cena s avonds gegetenen de vesperna s nachts zo wist men de drie gangen uit te breiden tot een eet festijn dat de hele nacht duurde wie eet er nu 7gangen in zn eentje schreef luvenalis.


Zoete fallus als nagerecht;

de Priapus die beschreven word als t beeld van een God de beschermheer van de tuingewassen de fruitbomen en vruchtbaarheid vaak zien we hem zijn schort op tillen waarin hij een hoeveelheid fruit draagt t was in deze vorm datbeelden van Priapus vaak bij het nagerecht verscheen men legde fruit in mantel anders beelde men niet de hele godheid uit maar symboliseerde hem door alleen zijn penis te presenteren deze fallus werd vaak van gebak gemaakt en kon gegeten worden martialis maakte er n grapje over ------een prapus van wittenbrood; je kunt jezelf bevredigen, door mijn priapus te eten knabbel maar aan deze pik en toch blijf je netjes.


Kransen

het dragen van kransen diende aller eerst een religieus doel aan iederre god waren verschillende planten gewijd waarvan kransen gevlochten werden de eik bv was aan Jupiter gewijd dooreiken kransen om t hoofd te winden eerden men de oppergod de wijnrank behoorden natuurlijk toe aan Bachus wie wijn ranken om zijn hoofd droeg die werd snel dronken ;Bachus was echter meester in de kunst van het beheersen van de dronkenmanschap en had de mens ook een tegenmiddel gegeven ; de koele klimop met de klimop rond de slapen kon men zn hoofd niet verliezen de klimop was derhalve een van de populairste krans matrialen temeer daar hij t hele jaar geplukt kan worden en in alle provicies groeide het onstaan van de gewone kransen te dragen was in de oudheid een onderwerp van discussie volgens Aristoteles begon alle kransragerij als een remedie tegen dronkenschap hij beweerde dat de voorouders verband rond hun hoofd wikkelden tegen hoofdpijn die zij van het vele drinken kregen late rversierde men deze verbanden met bladeren en bloemen kransen konden van ieder mogelijk matriaal worden gemaakt , lauwrierkransen en olijfkransen zijn bekend maar men droeg ook kransen van dennentakken (ter ere van Faunus) of van exotiche bloemen als de lotus en papyrus bloemen kransen waren algemeen in trek al werden ze door som- migen meisjesachtig gevonden de geur van de bloemen rond t hoofd was niet alleen aangenaam voor de geest ook het lichaam zou er baat bij hebben zo zouden kransen van rozen of viooltjes goed zij tegen hoofdpijn de bloemen van de hazenlaar -krokus en henna zouden slaap verwekkend zijn en rustgevend zijn ook papaver gold als bedwelmend als iemand n kapotten krans op zijn hoofd had dan zij men dat hij verliefd was het was vanwege de religieuse betekenis van kransen dat ze voor de christenen verboden waren toen de christenen aan de macht kwamen hebben zij een einde gemaakt aan al die kransendragerij van de romeinen.


DE ROMEINSE PARFUM

DE MANNEN TOOIDEN zich niet alleen met bloemen zij parafumeerden zich ook Socrates had zich ooit verzet tegen het gebruik van parfum voor mannen maar de meeste vonden er niets verwijfs aan als verdediging werd aange-- vord dat parfums althans de olie daarin t hoofd koel zouden houden de geur- stoffen waren voor t genoegen toegevoegd maar net als van bloemen gold de geurstoffen waren voor t hoofd toegevoegd maar net als van bloemen gold ook de geur van parfum al bevordelijk voor de gezondheid volgens ene Hicesius zou parfum van rozen toepasselijk zijn voor een symposium evenals van mirre -kweeperenbloesem -orango-tijm en van de krokus zolang men dit met niet te veel nardus mengde feneriek was ook geschikt en parfum van de anjelier zou goed zijn voor de spijsvertering al deze geuren waren tevens bedoeld als een soort reuk offervoor de goden soms branden men te-- gelijker tijd nog wierook ook het lijkt overweldiggend om zoveel geuren door elkaar te ruiken maar net als bij de sausen waarin zoveel specerijen gingen waren de romeinen eraan gewend zo feesten zij niet alleen op een rijkdom van voedsel en drank maar ook van geur.



Romeinse Spelletjes;

de comissatio of het symposium bestond niet alleen uit religieuse zaken als zingen en drinken volgens de beste griekse traditie hoorden de gasten elkaar te onderhouden met intelligent amusement zoals t oplossen van rijmpjes als de gasten een leuk verhaal vertelden of een gedicht wilden voor dragen werd dat gewaardeerd als enig talent teminste niet ontbrak er bestond een gezelschap sspelletje dat voort kwam uit het verleden t pleng offer dit eeuwen lang populairen vermaak stamde uit Sicilie en hete de cottabus hierbij gooide men wijn uit een kylix op dezelfde manier als men een plengoffer bracht maar in plaats van de lof te zingen van een god- heid bracht men een toost uit op een geliefden te midden van de spelers was een bak gezet als de wijn precies in de bak belanden was dat n goed voorteken voor de liefde misten men dan werd het ook met het meisje niets in een variatie hierop dreven bootjes in de bak die de gasten met wijn tot zinken moesten brengen bij weer anderre vercie balanceerden metalen schalen op stokjes de bedoeling was ommet wijn de schalen te raken zo dat ze niet vielen maar met klanken voort brachten er waren anderren spelletjes als pand verbeuren waarbij de boete enige lichamelijke inspan- ning vereisten de magister moest verkomen dat zulke spelletjes uit de hand liepen verder kwamen anderre soorten spellen voor als dammen -triktak en dobbelen gokken om geld en slaven kwam wel voor maar werd niet deftig gevonden op een nacht kon men er een fortuin mee verliezen.


Vuur
Vuur stroomde niet als water r ome had geen gasleiding de huismoeder De marona moest dat gebrek opvangen en was verantwoordelijk voor de haard ze hoefden niet te koken maar een blok hout op de haard leggen gold wel als vrouwen werk de taak ging terug naar de prehistorie. Ooit had de mens al wel de macht over het vuur maar wist nog niet hoe hij Ďt aan moest maken. Een kampvuur beschermden de vrouwen tegen de wolven terwijl de mannen op jacht waren het was de taak van de vrouwen om het vuur aan te houden want mocht Ďt uit gaan kon de hele groep ten onder gaan aan koude, honger of wilde dieren. Deze zorg voor het vuur werd gesymboliseerd door de godin Vesta beschermster van het gezin. In Rome stond de tempel van Vesta. Midden op Ďt oude forum daar woonden de Vestaalse maagden priesteressen die de eeuwige vlam van de stad brandende hielden als een of andere thuis de haard had laten uitgaan kon ze bij deze maagden aan kloppen voor een vuurtje. Het heilig vuur van de Vestaalse maagden was voornamelijk symbolisch want op den duur waren vuur en heetwater overal te koop ( in de taverne carbonari 'n shoarma zaakje en in de thermopolia). De rechtelijke macht kon burgers bestraffen met het Interdictio ignis et AQUAE wat inhield dat niemand hen vuur of water mocht geven het was een vorm van doodstraf. Nog weer later kenden men tondeldozen en lucifers het vuur bleef grote heiligheid behouden het doven ervan werd oorspronkelijk gezien als een zonden Carenius was van mening dat de voorvaderen geen vuren doofden uit religieuse overtuiging vanwege de relatie tot de heiligge vlam net als de mens kan t vuur op twee manieren sterven op een gewel-- dadiggen manier als t gedoofd word en op een andere waarbij het een natuurlijke dood sterft het heiligge vuur werd tegen beiden manieren beschermd het werd voor durend verzorgd en bewaakt een gewoon vuur lieten ze vanzelf uitgaan en deden ze geen geweld aan want niets ging hij verder lijkt meer op een levend wezen dan t vuur het loopt vanzelf en vind zijn eigen eten zijn straling als de geest gooit overal licht op en verduidelijkt alles vooral bij het uitdoven of gedoofd worden zien we iets dat heel erg op levenskracht lijkt het sputterd tegen en verzet zich zoals 'n levend wezen dat verslagen word door een agressieve moord.



QQQQQQQQQQQQ DE ROMEINSE MEDICIJNLEER QQQQQQQQQQQQQQ

Voor de romeinen was de medicijnleer niet zo zeer een wetenschap alswel een religie of een traditie of een combinatie van die drie in ieders geval berustten hun remedies niet op wetenschappelijk onderzoek maar waren ze gebaseerd op eeuwen langen ervaring die van vader op zoon werd overgegeven.

Iedere huisvader of Pater Familias funcioneerde niet alleen als gezinshoofd omdat hij nu eenmaal de leiding had. Hij vervulde voor de kleine leefgemeenchap van familie en slaven ook de functie van priester en tevens huisarts die verschillende functies konden ietwat door elkaar lopen sommige aspecten van zijn geneeskunst doen dan ook eerder denken aan de magie van 'n medicijnman dan aan de wetenschap van een arts.

Medische tip:

Om zit- schaafwonden te voorkomen als men op reis is houde men een takje alsem onder de anus.

Als een ledemaat uit de kom geschoten is kan men dat met de volgende be- zwering genezen neem een stuk groen riet en splijt het in de lengte, laat twee mannen het tegen de heup houden en begin te zingen-- *Motas uaeta daries dardes astataries dissunapiter * terwijl de rietjes naar elkaar toe bewegen .Daarboven zwaait men met een mes waar de rietjes uiteindelijk elkaar raken grijpt men ze met de hand en snijd ze rechts en links af. Als men deze stukjes op het uit de kom geschoten of gebroken ledemaat houd zal het zeker genezen maar zing zoals u wilt toch iedere dag het volgende *Huat huat huat istasis tarsis ardannadou dannaustra * dat verspoedigt de genezing herhaal 't refrein zo veel mogelijk per dag.


Soms klonken de magische voorschriften zo gek nog niet, een medicijn dat op de grond was gevallen zou bij voorbeeld zijn kracht verliezen zoiets is niet moeilijk te rijmen met onze opvatting over hygiene al was de romeinse verklaring dat de lemuren (geesten) op het gevallen medicijn hadden ingewerkt soms ging de behoefte aan spirituele reinheid voorbij aan practische hygiÍne ;


Als een rund ziek begint te worden laat hem dan een rauw kippen ei innemen. En zorg dat hij het heel inslikt de volgende dag maalt men het wit van een prei met een kwart ltr. wijn. Zorg dat hij dit op drinkt. Het malen moet men rechtop staande doen. En voer de os uit een houten nap, de os zelf en diegene die het medicijn toe dient moeten allebei staan en moeten allebei gevast hebben.


Er is nauwelijks een medische reden te bedenken waarom ook de arts zou moeten vasten voor de genezing van 'n koe. Voor een priester echter is vasten een normale manier van innerlijken reiniging.

Aan andere remedies kwamen handelingen te pas die niet aan de religie ver- bonden waren maar die een duidelijken praktische functie hadden zoals de volgende tegen constipatie.


De patiÍnt moet zich onthouden van het diner de daar op volgende ochtend maalt men 4 gram wierook -4 gram ingekookte honing en een 1/2 ltr. oreganowijn. Dit word aan de vastende gegeven. Voor een kind gebruikt men afhankelijk van de leeftijd 2 gr. en een 1/4 ltr wijn laat de patiÍnt tien keer in een zuil klimmen en naar beneden springen laat hem daarna gaan wandelen .


De bovenstaande geneeswijzen zijn ons nagelaten door Cato de oudere een school voorbeeld van een Pater Familias die overal in 't huis was en geen behoefte had aan Griekse artsen.
Alles wat hij nodig had wist zijn vader, er zat weinig systeem in zulke leer, Plinius de Oudere die zo'n twee eeuwen later leefde had veel sympatie voor Coto ook hij haalde zijn medicijnen het liefst uit zijn eigen tuin. Ook hij plaatste zijn vraagtekens bij de artsen van zijn tijd die moord en marteling op hun geweten zouden hebben en waar eigenlijk weinig wettelijke bescherming tegen bestond. Dat neemt niet weg dat Griekse geneeskunst in de van Plinius inmiddels algemeen geaccepteerd was in Rome. Plinius schreef een diep puttend werk waarin hij alle geneeskrachtige planten behandelde waarvan hieronder voorbeelden van worden gegeven. Hoewel Plinius toch duidelijk beinvloed was door de griekse wetenschap zijn veel van zijn remedies net als van Cato gebaseerd op romeinse tradities. Ook Plinius geloofde dat men bepaalde klierziektes kon genezen door ze aan te raken met de dode hand van iemand die voortijdig aan zijn einde was gekomen. Van mensen die moeilijk plassen smeert plinius de blaas in met muizendrolletjes en geeft patient egelvlees of gebakken sprinkhanen met duizendpoten te eten. Mede toch had hij over dieetleer en eetgewoonten iets zinnig te zeggen.

Eenvoudig eten is voor de mens 't beste, een ophoping van smaken is ongezond en nog verderfelijker dan onze sausen het is uiterst moeilijk om alle scherpte al die variatie al die orginaliteit, al dat onmatig en vraatzuchtig volstouwen van voedsel te verteren.......Van zoet voedsel word men dik maar men valt af van droog, vetvrij en koud voedsel. In elk geval gaat de mens na zeven dagen honger niet dood sterke mensen gaan zeker nog niet dood na twaalf dagen of meer de mens is 't enige dier met zo'n onverzadigbare honger en zo'n ziekelijke vreetlust.
De geneeskunt van de Romeinen was op ervaring en traditie gebaseert maar de medische wetenschap van de Grieken berusten op alomvattende theoriÍn, terwijl de Romeinse remedies bestonden uit een onsamenhangende serie van magische brouwseltjes en rituelen hadden de Grieken verbanden gelegd tussen kruiden -ziekte -planeten en de hele kosmos. De grondlegger van de Griekse geneeskunst was Hipocrates 5e eeuw voor Chr. Hij was priester in dienst van AEsculapius de god van genezing. Rond zijn tempels hadden zich een soort kuuroorden ontwikkeld waar mensen via rust, therapie en gezonde voeding warme en koude baden genezing probeerden te vinden. Hier deed Hipocrates veel ervaring op, en namen ook de Romeinen veel van zijn goede manier van genezen over. 't Werd dus samensmelting van goede geneeskunde en tevens tradities die in de familie opgebouwd waren van paarde middel geneeskunde. Al bij al was er veel hokus pokus bij de genezing.




********* EEN PAAR VAN HUN GENEESKRACHTIGE PLANTEN *********

************
* KRUIDEN *
************

LAVAS (ligustcum,levisticum)

Apicius noemt Lavas in vrijwel ieder gerecht onder de ingeschreven ingrediÍnten zoals wij zout en peper in ťťn adem noemen Apiciius over peper en Lavas het heeft een uitgesproken smaak die aan ieder gerecht een typisch romeins tintje gaf. In Nederland is Lavas zeer gemakkelijk te verbouwen en op vele plaatsen verkrijgbaar merkwaardig is dat het kruid in ItaliÍ zelf volkomen in onbruik is geraakt zijn plaats is ingenomen door peterselie en vooral door selderie wat allebei zwakker van smaak is Apicius specificeert niet of men de wortel het blad of de zaden moet gebruiken alle drie is mogelijk maar waarschijnlijk was het zaad het meest gewoon het verdient aanbeveling dit zaad zelf te verbouwen want het Lavas dat in Nederland te koop is heeft vaak 'n muf aroma gekregen.

***********
* KOMIJN *
***********



Komijnzaad was na peper en lavas een vd meest gebruikte specerijen zoals tegenwoordig nog altijd het geval is in de Arabische en Oosterse keukens Vaak wordt komijn alvores het tot poeder te malen even kort geroosterd in een oven of droge pan in ItaliÍ is het volledig in onbruik geraakt als specerij geniet tegenwoordig vooral het zaad erkenning maar het groene kruid kan ook worden gegeten. In ons kikkerlandje is 't heel goed te ver bouwen. THEOPHRASTUS vermelde dat men bij 't zaaien van komijn moet vloeken en schelden ps dat lukt met sommige van ons wel, proberen dus om 't zaad met krachtige termen aan te moedigen. Op zijn beurt zou menselijk zaad weer aangemoedigd worden door komijn want volgens PLINIUS RAKEN VROUWEN SNELLER ZWANGER ALS TIJDENS DE GESLACHTSGEMEENSCHAP DE GEUR VAN KOMIJN TE RUIKEN IS (PLIN.NH.XX-LVII) geachte kijkers gelieve graag reactie van op mijn emailadres of 't gelukt is en welk 'n spruit 't wordt ** .Komijn of tijm daar- naast deed het verhaal de ronde dat men van komijn een lijkbleke kleur kreeg aldus Julius Vindex 'n man die leefde ten tijde van Nero at het in grote hoeveelheden om valse hoop te geven aan de vleiers die aasden op zijn ERFENIS.

***************
*** PLINIUS ***
** WIJNRUIT **
**** TIPJE ****
***************

WIJNRUIT wordt tegenwoordig niet veel meer gebruikt, behalve in sommige alcoholische destillaten kruidenbitters en likeuren. Maar in de Latijnse geschriften komt het vaak voor in de alternatieven geneeskunst wordt wijn ruit tegenwoordig nog wel eens aangewend als versterkend middel. Ook PLINIUS erkende het kruid als een van de belangrijkste medicijnen, het werd vooral gebruikt als tegengif men moest tbv. innemen als men vergiftige paddestoelen gegeten had maar ook bij een slangenbeet en voor WIE naar 'n FEESTJE GING EN VERWACHTE DOOR MONNIKSKAP VERGIFTIGD TE WORDEN NAM VAN TE VOREN WIJNRUIT IN. Verder goot men tegen oorpijn het sap in de oren schilders en beeldhouwers aten het op brood of met de waterkers omdat het goed voor hun ogen zou zijn; was dit recept voor de monniks kap of erna....... Het werd werd met kaas gegeten tegen dysenterie anderen smeerden zich in met rozenolie en wijnruit bij wijze van geur ps tegen hoofdpijn die door; een kater of poes is veroorzaakt drinken men een aftreksel van wijnruit-- bladeren tevens mompelt men 't refrein ; huat -huat -huat istasis tarsis ardannadou -dannaustra. Dit kan voor 'n snelle verbetering zorgen ,voor bij 't voedsel is wijnruit zowel rauw als gekookt een gezonde lekkernij zie ook (plin.nh.xx-li-136) ...

Wellicht gezond maar ook gevaarlijk even verderop schrijft PLINIUS ;

Op dezelfde manier word wijnruit ingenomen tegen overtollig ejaculaties enne natte dromen ,zwangere vrouwen moeten echter goed opletten zich te onthouden van wijnruit omdat ik gemerkt heb dat de foetus erdoor gedood wordt (plin.N.H.XX-li-143).

De romeinen hadden echter het bijgelovige idee dat wijnruit het beste smaakte en beter werkte als hij niet was gekocht maar gestolen ......... bescherm jou wijnruit dus goed.



**************
* KORIANDER *
**************



KORIANDER behoort net als komein tot de kruiderijen die de Oud-Romeinse keuken in ItaliÍ zo'n slechte reputatie hebben gegeven Italianen gebruiken deze kruiden namelijk niet meer en vinden ze daarom bijzonder vies andere volkeren hebben minder problemen met de uitgesproken smaken en gebruiken zowel t blad als 't zaad nog steeds ook Koriander had z'n plaatsje in de romeinse geneeskunst een tranend oog zou tot rust gebracht kunnen worden door te badenin menselijken moedermelk met Koriander volgens Xenocrates zouden vrouwen hun ongesteldheid eendag kunnen uitstellen door een Kori anderzaatje in te slikken als een pilletje twee zaadjes zouden zorgen voor twee dgn uitstel enzovoooorts maar Plinius had z'n twijfels bij dat verhaal Varro beweerde dat grof gemalen Koriander met komijnvlees kan beschermen tegen verderf het toeval wil dat ook inveel hedendaagse gerechten komijn en Koriander worden toegevoegd in combinatie.



******************
* LAURIER-LAURUS *
******************



De Laurier was heilig de boom was gewijd aan APOLLO maar genoot blijkbaar ook bescherming van de bliksemslingerende JUPITER 't verhaal ging de ronde dat de Laurierboom de enige plant was waqar de bliksem nooit insloeg kei zer Tiberius waszo verstandig om telkens als het onweerde een Lauerkrans op te zetten enzo zijn waardevol hoofd te beschermen Plinius meende dat Generaals triomfeerden als ze zivh tooiden vanwege deze godelijke bescher ming Masurius wees er op dat de Laurier bij vele reinigheids rituelen voor kwam hij schreef dat in de oudste tijden het bloed van de vijand ge louterd werd met reukwerk van de Laurier zo begon de boom geassocieerd te worden met overwinningen soldatenversierden er hun lansen mee aan het eind van iedere triomftocht legde de Gneraal een takje vd Laurier in de schoot van het Jupiterbeeld op t capitool als dankoffer zo werd het twijgje vande Laurier net als de olijftak uit de bijbel een symbool van vrede de keizerlijke familie had bovendien een persoonlijke binding met de boom .

Toen Livia Drusilla die later toen ze met de keizer trouwde Augusta genoemd werd, eens ergens zat, liet een adelaar hoog uit de lucht een bijzondere witte kip in haar schoot vallen Livia Schrok niet maar was zich over het voorval aan het verwonderen toen zij nog een wonder ontdekte in haar snavel hield de kip een lauriertakje met besjes. De priesters bepaalden dat men de kip en haar nakomelingen moest bewaren en dat Ďt takje geplant diende te worden en met religieuze toewijding beschermd moest worden dit deed men op de keizerlijke villa aan de Tiber ongeveer negen mijl van de Flamina weg. De villa heet sindsdien *bij de kippen* daar is een schitterend laurierbos ontstaan sindsdien hield de keizer bij zijn triomfen een takje van die laurierboom in zijn hand en had hij een krans van die laurier op zijn hoofd en iedere nieuwe keizer deed hem na. Ďt Laurierhout was zo heilig dat het verboden was het vuur ermee aan te maken, zelfs niet op het offeraltaar. Toch werd laurier in de keuken op allerlei manieren toegepast, laurierbesjes hadden hun vaste plaats in het kruidenrekje en werden in hun geheel in worstjes geduwd of gemalen in ragouts en sausen verwerkt. De bladeren werden in hun geheel meegekookt of fijngemalen voor sausen of vullingen of men om wikkelden er gerechten mee zoals speenvarken of b.v.een soort gebak dat op bruiloften geserveerd werd en Mustaceum hete daarin ging gemalen schors van de laurier vervolgens werd Ďt deeg op een bedje van de bladeren het gebakje gaf de Latijnse uitdrukking * laureolam in mustaceo quaerere (het lauwerkransje zoeken in de cake) wat zoiets betekende als eer behalen zonder er veel aan te doen .

Zo dat waren enige interpretaties en optekeningen uit 't dagboek van een zeer oude wijze Romein, vanuit die allang vervlogen periode 50 A.D.



Terug