Voorwerp: Negentiende eeuws bruin steengoed.

Afmeting: Hoogte 29 cm.

'T DRANKJE WAAR JE HOOFDPIJN VAN KON KRIJGEN....... JENEVER.

De oude Kelten of Germanen moeten de naam hebben gegeven aan een struik die hier sinds de alleroudste tijden groeit. Zij noemden hem ‘juniperus’, wat ‘stekelig’ betekent.

Het distilleren is door de Arabieren van oudere volken overgenomen en is via Moors Spanje, en ook door de kruistochten in de vroege middeleeuwen in West-Europa bekend geworden. Het Arabische ‘al anbic’ (distilleerketel), dat ‘in de pot’ betekent, werd hier ‘Alambiek’ genoemd. De Arabieren gebruikten de Alambiek om oogpoeder te maken, een make up. Zij noemden dit poeder dat overbleef na distilleren ‘al kuhl’ (van de aarde). In Europa werd de naam ‘alcohol’ gebruikt voor vloeistof die uit de andere kant van de pot kwam druppelen, in plaats van het poeder dat achterbleef.

Lange tijd bleef de alambiek behoren tot de instrumenten van alchimisten en monnikken. In veel abdijen hadden de monniken die met de kruidentuin belast waren, en daarom ook met medicijnen en hun bewerking bekend waren, een alambiek. Er bestaan nu nog steeds likeur-recepten die het exclusieve geheim van enkele abdijen zijn, zoals Chartreuse (Kartuizers), en Benedictine (Benedictijnen).

Iets dat als een eerste jeneverrecept kan worden beschouwd kwam aan het einde van de zestiende eeuw met de voor Alva en Parma vluchtende Vlamingen en Brabanders naar de Noordelijke Nederlanden. Het drankje werd uitermate populair bij de Hollandse bevolking.

Jenever begon zijn opmars als alcoholisch genotmiddel in de zeventiende eeuw. Rond 1650 waren er te Schiedam zo'n 12 distilleerderijen gevestigd, maar in 1775 waren dat er 120.

De jenever was helder van kleur met alleen de gelige kleur van rijping op het vat, in tegenstelling tot veel bitters die bruin van kleur en troebel waren. Daarom noemde men Genever ook wel ‘klare’, maar ook ‘vaderlandertje’ of ‘pikketanussie’; deze laatste naam stamt nog uit de tijd dat jenever als medicijn werd gezien.

In die tijd waren de Hollanders oppermachtig in de wijn,- en drankhandel. Aan de Loire werden speciaal voor de handel met de Hollanders extra wijngaarden aangelegd, met druiven waarvan de populaire zoete "malvasiewijnen" werden gemaakt. Juist vanuit de Hollandse havens was de Loire goed bereikbaar. Maar ook uit Duitsland werden Rinse (Rijn) wijnen geïmporteerd en door verhandeld via de stapelmarkt van Amsterdam. Nog steeds staat "rins" voor een zoetzure smaak zoals de Rijnwijnen toen hadden. Anderzijds werden de Hollandse Genevers verhandeld tot in Afrika, Amerika, Batavia en Ceylon.

De Engelsen, die de Hollanders vaak minachtten voor hun ‘jenevermoed’, namen de handel in wijn en dranken over toen Napoleon aan het begin van de negentiende eeuw de handel met de vijand Engeland verbood.

In London en Plymouth stookten de Engelsen al een drankje dat op genever moest lijken, en omdat ‘genever’ moeilijk is uit te spreken door Engelstaligen noemden zij het kortweg ‘Gin’.

In de tweede helft van de negentiende eeuw was Engeland zeer machtig in de wereld. Australie, Noord-Afrika en natuurlijk India werden door Engeland geregeerd. Met de invloed van de Engelsen steeg ook de populariteit van de Gin in de wereld. Koningin Victoria was keizerin van India en in Bombay werd een kwalitatief hoogstaande Gin gestookt. In Nederland bleef de eigen Jenever populair. Sinds er in de tweede wereldoorlog een schaarste optrad, en jenever niet meer de tijd kreeg om te rijpen werd er voornamelijk jonge jenever gedronken.

Sinds het midden van de jaren zestig werden er, in een verdringingsmarkt, door elkaar opkopende en steeds groter wordende jenever-producenten meer en meer concessies gedaan aan de kwaliteit om de prijs laag te houden. De opkomst van de melasse-alcohol (uit suikerbieten residu) en smaakstoffabricage maakte het mogelijk om naar jenever smakende produkten tegen zeer lage prijzen te maken. Onder het mom van de veranderende smaak van het publiek werd de jenever steeds neutraler van smaak. De grote merken die overbleven kochten alle kleinere merken op, zodat er op een gegeven moment nog maar weinig zelfstandige jeneverstokers waren die een kwaliteits-produkt konden maken.

VERSTANDIG = AF EN TOE 'N BORRELTJE IN DE WEEK....PROSIT.

 Terug